fbpx
logo
Szukaj
open close
logo
Szukaj
Szukaj

Żelazo – jak sprawdzić, czy masz z nim problem?

Żelazo – jak sprawdzić, czy masz z nim problem?

żelazo badania

Do oceny gospodarki żelaza w organizmie służą różne parametry laboratoryjne. Podstawowym badaniem jest morfologia krwi, kolejne to żelazo w surowicy oraz ferrytyna. Sprawdź, co warto wiedzieć na temat tych badań.

Gospodarka żelazowa – badania

Morfologia

Morfologia to badanie, które wykonujemy w pierwszej kolejności. Możemy przyjrzeć się wskaźnikom czerwonokrwinkowym, które będą podpowiadały, czy mamy już kłopot z gospodarką żelazową. Warto zwrócić uwagę na ilość czerwonych krwinek, ich średnią objętość (MCV), hematokryt, hemoglobinę, średnią masę hemoglobiny w erytrocycie (MCH) i średnie stężenie hemoglobiny w objętości czerwonych krwinek (MCHC). Hemoglobina u mężczyzn powinna wynosić około 14–18 g/dl, natomiast u kobiet – 12–16 g/dl.

Hemoglobina jest białkiem, które odpowiada ze przenoszenie tlenu w organizmie. Jej zbyt niski poziom prowadzi do niedotlenienia tkanek, co negatywnie się odbija na kondycji całego organizmu, w tym na tak wrażliwych na niedobór tlenu narządach, jak serce czy mózg.

Żelazo

Żelazo w surowicy to podstawowy element składowy hemoglobiny. Jego obecność w organizmie zapewnia prawidłową budowę i działanie erytrocytów.

Ferrytyna

Ferrytyna, czyli zapas ustrojowego żelaza, powinna się mieścić według norm funkcjonalnych w granicach minimum 40–60 ng/ml. Jeżeli mamy problemy trychologiczne, warto ten parametr utrzymywać na poziomie 70–80 ng/ml. Ferrytyna jest też markerem stanu zapalnego. Wysoki poziom ferrytyny uruchamia reakcję zapalną w organizmie, a to sprawia, że nie wykorzystuje on zmagazynowanego żelaza. 

Transferyna

Transferyna to kolejny istotny wskaźnik diagnostyczny. Jest to białko, które wiąże wolne żelazo w surowicy i przenosi je do tkanek. Jej podwyższony poziom występuje w przypadku niedoboru żelaza oraz w trakcie ciąży. Obniżenie zaś pojawia się u osób z przewlekłym stanem zapalnym, przy nadmiarze żelaza, hemolizie, hemochromatozie (nadmiar żelaza) lub przy zespole nerczycowym. Z transferyną powiązana jest także całkowita zdolność wiązania żelaza przez surowicę (TIBC). Prawidłowy poziom u kobiet to 40–80 μmol/l, a u mężczyzn – 45–70 μmol/l.

Ważne!

Warto zwrócić uwagę, że w początkowej fazie niedoboru żelaza jako pierwszy obserwuje się spadek ferrytyny przy równoczesnym prawidłowym poziomie hemoglobiny. Następnie wzrasta poziom transferyny i jej receptorów. Dopiero przy głębokim niedoborze, a więc podczas anemii, obniża się hemoglobina. Dlatego trzeba wykonywać badania kontrolne, aby nie doprowadzić do anemii.

Badania dodatkowe

Jeżeli od dłuższego czasu uzupełniasz żelazo, a nadal jego poziom jest niski, nawet pomimo stosowania odpowiedniej diety – koniecznie drąż temat, szukaj przyczyny. Może ich być wiele, np. pasożyty, przewlekłe infekcje, SIBO, dysbioza, choroby jelit, Helicobacter pylori, zapalenie żołądka czy refluks.

Slide
Pobierz aplikację

i zacznij pracę nad swoją dietą!

Zdarza się, że pacjenci mają bardzo niski poziom ferrytyny – poniżej 10 ng/ml. Ważną rolę odgrywa tutaj wywiad, aby ocenić, czy dieta jest niedoborowa w żelazo, czy z jakiegoś innego powodu nie jest ono przyswajane. W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy problemem nie jest zespół złego wchłaniania, celiakia czy inne problemy jelitowe. Poniżej kilka przykładowych parametrów:

  • Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej IgA i IgG, immunoglobulina IgA przeciw endomysium – zwłaszcza jeżeli mamy obciążenia rodzinne i występuje celiakia.
  • Jeżeli jesteśmy na diecie bezglutenowej, to pozostaje nam badanie genetyczne HLA DQ2, HLA DQ8.
  • D-arabinitol w moczu – wartość podwyższona wskazuje na przerost drożdżaków (Candida).
  • Helicobacter pylori – test oddechowy lub obecność antygenu w kale. Helicobacter pylori będzie generowało stan zapalny w błonie śluzowej żołądka i problemy z wchłanianiem zarówno żelaza, jak i witaminy B12.
  • Test wodorowo-oddechowy w kierunku SIBO, IMO, ale tylko jeżeli w wywiadzie mamy ewidentne przypuszczenia, że ten przerost występuje.
  • Badanie Organix gastro – pośredni test dysbiozy.

Problem z niedoborem żelaza mogą mieć osoby, które zmagają się z takimi problemami, jak: choroba Hashimoto, celiakia, niedoczynność tarczycy, kłopoty z trawieniem. W tej sytuacji koniecznie należy sprawdzać, czy ferrytyna jest na poziomie 40–60 ng/ml.

PAMIĘTAJ!

JEŚLI COŚ CIĘ NIEPOKOI, SKONSULTUJ SIĘ Z DIETETYKIEM KLINICZNYM AJWEN

Prawa autorskie – zapoznaj się!

Autor



Kamila Berdys

Do oceny gospodarki żelaza w organizmie służą różne parametry laboratoryjne. Podstawowym badaniem jest morfologia krwi, kolejne to żelazo w surowicy oraz ferrytyna. Sprawdź, co warto wiedzieć na temat tych badań.

Gospodarka żelazowa – badania

Morfologia

Morfologia to badanie, które wykonujemy w pierwszej kolejności. Możemy przyjrzeć się wskaźnikom czerwonokrwinkowym, które będą podpowiadały, czy mamy już kłopot z gospodarką żelazową. Warto zwrócić uwagę na ilość czerwonych krwinek, ich średnią objętość (MCV), hematokryt, hemoglobinę, średnią masę hemoglobiny w erytrocycie (MCH) i średnie stężenie hemoglobiny w objętości czerwonych krwinek (MCHC). Hemoglobina u mężczyzn powinna wynosić około 14–18 g/dl, natomiast u kobiet – 12–16 g/dl.

Hemoglobina jest białkiem, które odpowiada ze przenoszenie tlenu w organizmie. Jej zbyt niski poziom prowadzi do niedotlenienia tkanek, co negatywnie się odbija na kondycji całego organizmu, w tym na tak wrażliwych na niedobór tlenu narządach, jak serce czy mózg.

Żelazo

Żelazo w surowicy to podstawowy element składowy hemoglobiny. Jego obecność w organizmie zapewnia prawidłową budowę i działanie erytrocytów.

Ferrytyna

Ferrytyna, czyli zapas ustrojowego żelaza, powinna się mieścić według norm funkcjonalnych w granicach minimum 40–60 ng/ml. Jeżeli mamy problemy trychologiczne, warto ten parametr utrzymywać na poziomie 70–80 ng/ml. Ferrytyna jest też markerem stanu zapalnego. Wysoki poziom ferrytyny uruchamia reakcję zapalną w organizmie, a to sprawia, że nie wykorzystuje on zmagazynowanego żelaza. 

Transferyna

Transferyna to kolejny istotny wskaźnik diagnostyczny. Jest to białko, które wiąże wolne żelazo w surowicy i przenosi je do tkanek. Jej podwyższony poziom występuje w przypadku niedoboru żelaza oraz w trakcie ciąży. Obniżenie zaś pojawia się u osób z przewlekłym stanem zapalnym, przy nadmiarze żelaza, hemolizie, hemochromatozie (nadmiar żelaza) lub przy zespole nerczycowym. Z transferyną powiązana jest także całkowita zdolność wiązania żelaza przez surowicę (TIBC). Prawidłowy poziom u kobiet to 40–80 μmol/l, a u mężczyzn – 45–70 μmol/l.

Ważne!

Warto zwrócić uwagę, że w początkowej fazie niedoboru żelaza jako pierwszy obserwuje się spadek ferrytyny przy równoczesnym prawidłowym poziomie hemoglobiny. Następnie wzrasta poziom transferyny i jej receptorów. Dopiero przy głębokim niedoborze, a więc podczas anemii, obniża się hemoglobina. Dlatego trzeba wykonywać badania kontrolne, aby nie doprowadzić do anemii.

Badania dodatkowe

Jeżeli od dłuższego czasu uzupełniasz żelazo, a nadal jego poziom jest niski, nawet pomimo stosowania odpowiedniej diety – koniecznie drąż temat, szukaj przyczyny. Może ich być wiele, np. pasożyty, przewlekłe infekcje, SIBO, dysbioza, choroby jelit, Helicobacter pylori, zapalenie żołądka czy refluks.

Slide
Pobierz aplikację

i zacznij pracę nad swoją dietą!

Zdarza się, że pacjenci mają bardzo niski poziom ferrytyny – poniżej 10 ng/ml. Ważną rolę odgrywa tutaj wywiad, aby ocenić, czy dieta jest niedoborowa w żelazo, czy z jakiegoś innego powodu nie jest ono przyswajane. W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy problemem nie jest zespół złego wchłaniania, celiakia czy inne problemy jelitowe. Poniżej kilka przykładowych parametrów:

  • Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej IgA i IgG, immunoglobulina IgA przeciw endomysium – zwłaszcza jeżeli mamy obciążenia rodzinne i występuje celiakia.
  • Jeżeli jesteśmy na diecie bezglutenowej, to pozostaje nam badanie genetyczne HLA DQ2, HLA DQ8.
  • D-arabinitol w moczu – wartość podwyższona wskazuje na przerost drożdżaków (Candida).
  • Helicobacter pylori – test oddechowy lub obecność antygenu w kale. Helicobacter pylori będzie generowało stan zapalny w błonie śluzowej żołądka i problemy z wchłanianiem zarówno żelaza, jak i witaminy B12.
  • Test wodorowo-oddechowy w kierunku SIBO, IMO, ale tylko jeżeli w wywiadzie mamy ewidentne przypuszczenia, że ten przerost występuje.
  • Badanie Organix gastro – pośredni test dysbiozy.

Problem z niedoborem żelaza mogą mieć osoby, które zmagają się z takimi problemami, jak: choroba Hashimoto, celiakia, niedoczynność tarczycy, kłopoty z trawieniem. W tej sytuacji koniecznie należy sprawdzać, czy ferrytyna jest na poziomie 40–60 ng/ml.

PAMIĘTAJ!

JEŚLI COŚ CIĘ NIEPOKOI, SKONSULTUJ SIĘ Z DIETETYKIEM KLINICZNYM AJWEN

Prawa autorskie – zapoznaj się!

Autor

Kamila Berdys
9 maja 2022

Tagi

Pozostaw komentarz

Trzeba się zalogować, aby dodawać komentarze.

Podobne tematy

Dieta fleksitariańska – na czym polega?

Dieta fleksitariańska polega na ograniczaniu spożywania produktów odzwierzęcych w codziennej diecie. W odróżnieniu do wegetarianizmu przyzwala na okazjonalne jedzenie mięsa. W diecie fleksitariańskiej dominują rośliny, ale dopuszczalne jest zjedzenie czasami produktów odzwierzęcych. Nie ma konkretnych…

WIĘCEJ >

Kąpiele magnezowe – jak je stosować?

Transdermalna podaż magnezu (ale nie tylko tego pierwiastka), czyli przez skórę, stała się ostatnio modna. Mogą w tym pomóc kąpiele, kremy czy oliwki. Czy to działa? Sprawdź, na czym polegają kąpiele magnezowe. Skóra pełni funkcję…

WIĘCEJ >

Zanim wybierzesz się na zakupy… Sprawdź, o czym pamiętać!

Zanim wyruszysz na zakupy, warto przypomnieć sobie kilka ważnych informacji. Sprawdź, na co zwrócić uwagę, by wybrane produkty jak najdłużej zachowały świeżość. 1. Naucz się rozróżniać daty na opakowaniach Wyróżniamy tzw. produkty mokre i suche:…

WIĘCEJ >
jak wspomóc odchudzanie

Jak wspomóc odchudzanie? 6 prostych sposobów

Chcesz schudnąć, ale pomimo podjętego wysiłku efekt cię nie zadowala? Sprawdź, jak wspomóc odchudzanie i jakie proste kroki warto podjąć, by osiągnąć zamierzony cel. 1. Jedz regularnie i pamiętaj o śniadaniu Śniadanie to najważniejszy posiłek….

WIĘCEJ >